Eşel Mobil Sistemi Nedir? Akaryakıt Zammı Sonrası Yeniden Gündemde

Eşel Mobil Sistemi Nedir? Akaryakıt Zammı Sonrası Yeniden Gündemde Enerji piyasalarında yaşanan sert dalgalanma ve brent petrol fiyatının 80 doların üzerine çıkması sonrası akaryakıt fiyatlarına büyük zam beklentisi oluştu. Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin ardından motorine 6,69 TL’lik artış beklentisi gündeme gelirken, gözler yeniden “eşel mobil sistemi”ne çevrildi. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın, fiyat artışlarının pompaya doğrudan yansımaması için bu sistemi tekrar devreye alabileceği konuşuluyor.

Eşel Mobil Sistemi Nedir? Akaryakıt Zammı Sonrası Yeniden Gündemde

Enerji piyasalarında yaşanan sert dalgalanma ve brent petrol fiyatının 80 doların üzerine çıkması sonrası akaryakıt fiyatlarına büyük zam beklentisi oluştu. Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin ardından motorine 6,69 TL’lik artış beklentisi gündeme gelirken, gözler yeniden “eşel mobil sistemi”ne çevrildi. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın, fiyat artışlarının pompaya doğrudan yansımaması için bu sistemi tekrar devreye alabileceği konuşuluyor.

Vatandaşlar ise “Eşel mobil sistemi nedir?”, “Ne anlama geliyor?” ve “Akaryakıt fiyatlarını nasıl etkiler?” sorularının yanıtını araştırıyor.

Eşel Mobil Sistemi Nedir?

Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarında meydana gelen artışın pompa fiyatına doğrudan yansımaması için Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden yapılan ayarlama mekanizmasıdır.

Sistem şu şekilde işler:

• Brent petrol fiyatı yükselir veya döviz kuru artarsa,

• Akaryakıtın maliyeti artar,

• Bu artışın pompaya yansımaması için ÖTV düşürülür,

• Böylece fiyat artışı tüketiciye daha az yansır veya hiç yansımaz.

Tersi durumda ise, petrol fiyatı düştüğünde ÖTV yeniden artırılarak devletin vergi geliri dengelenir.

Neden Gündeme Geldi?

ABD-İsrail-İran hattındaki savaş gerilimi sonrası enerji piyasalarında ciddi oynaklık yaşandı. Hürmüz Boğazı’nın kapanması ihtimali, küresel petrol arzında daralma riski oluşturdu. Bunun sonucunda brent petrol 80 dolar seviyesini aştı.

Bu gelişmelerin ardından:

• Motorine 6,69 TL zam beklentisi oluştu

• Motorin fiyatının 70 TL sınırına yaklaşabileceği konuşuluyor

• Akaryakıt zammının enflasyon üzerinde baskı yaratabileceği değerlendiriliyor

Bu noktada hükümetin, fiyat artışını sınırlamak için eşel mobil sistemini yeniden devreye alabileceği iddia ediliyor.

Eşel Mobil Sistemi Daha Önce Uygulandı mı?

Evet. Sistem daha önce de yüksek petrol fiyatı dönemlerinde uygulanmıştı. Amaç, ani fiyat artışlarının vatandaş üzerindeki yükünü azaltmak ve enflasyon baskısını sınırlamaktı.

Ancak sistemin uzun süreli uygulanması bütçe gelirlerinde azalmaya neden olabiliyor. Çünkü ÖTV indirimi, devletin vergi gelirini düşürüyor.

Bu nedenle eşel mobil genellikle geçici ve kriz dönemlerinde kullanılan bir tampon mekanizma olarak değerlendiriliyor.

Eşel Mobil Gelirse Ne Olur?

Eğer sistem yeniden devreye alınırsa:

• Beklenen zam pompaya tam yansımayabilir

• Artış kısmen sınırlanabilir

• Motorin ve benzin fiyatları daha düşük seviyede kalabilir

• Enflasyon üzerindeki baskı geçici olarak hafifleyebilir

Ancak sistem uygulanmazsa, uluslararası fiyat artışı doğrudan pompa fiyatlarına yansır.

Uzmanlar Ne Diyor?

Ekonomistler, eşel mobil uygulamasının kısa vadede rahatlama sağladığını ancak kalıcı çözüm olmadığını belirtiyor. Enerji fiyatlarının uzun süre yüksek kalması durumunda bütçe üzerindeki yük artabiliyor.

Ayrıca petrol fiyatı ve döviz kuru birlikte yükselirse, vergi indirimiyle tüm artışı absorbe etmek zorlaşabiliyor.

Karar Ne Zaman Netleşir?

Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Enerji yönetiminin teknik çalışmaları sürdürdüğü belirtiliyor. Uygulamanın devreye alınıp alınmayacağına ilişkin resmi açıklamanın kısa süre içinde yapılması bekleniyor.

Akaryakıt fiyatlarındaki artışın boyutu ve küresel enerji piyasasındaki gelişmeler, alınacak kararın yönünü belirleyecek.